روتین پوستی چیست؟ ترتیب صحیح روتین صبح و شب | درماکده

راهنمای تخصصی مراقبت پوست | درماکده

DAILY SKINCARE | MORNING & NIGHT ROUTINE

روتین پوستی چیست؟ آموزش مراحل صحیح روتین صبح و شب

روتین پوستی (Skincare Routine) مجموعه‌ای از اقدامات منظم برای پاکسازی، حفظ رطوبت، محافظت و رسیدگی به نیازهای پوست است. یک روتین مناسب می‌تواند به حفظ عملکرد سد دفاعی پوست، کاهش خشکی و مراقبت از ظاهر و سلامت پوست کمک کند.

برخلاف تصور رایج، داشتن روتین حرفه‌ای به معنی استفاده از تعداد زیادی محصول گران‌قیمت نیست. در بسیاری از افراد، سه مرحله اصلی پاکسازی مناسب، مرطوب‌کننده و ضدآفتاب پایه یک برنامه مراقبتی کارآمد را تشکیل می‌دهند.

مراحلی مانند تونر، سرم ویتامین C، نیاسینامید، کرم دور چشم، لایه‌بردار و ماسک صورت می‌توانند براساس نوع پوست و نیاز فرد به این برنامه اضافه شوند؛ اما استفاده از همه آن‌ها برای تمام افراد ضرورت ندارد.

همچنین روتین صبح و شب یکسان نیست. صبح‌ها محافظت در برابر نور خورشید اولویت دارد، درحالی‌که در برنامه شب می‌توان پاکسازی آرایش و ضدآفتاب و استفاده از بعضی محصولات مراقبتی یا درمانی را در نظر گرفت.

در این راهنمای مجله درماکده با ترتیب صحیح استفاده از محصولات، تفاوت روتین صبح و شب، نیازهای انواع پوست و اشتباهات رایج مراقبت پوستی آشنا می‌شوید.

روتین پوستی چیست و چه فایده‌ای دارد؟

پوست به‌عنوان یکی از بخش‌های محافظ بدن، در معرض عوامل مختلفی مانند آلودگی، نور خورشید، تغییرات آب‌وهوا و تماس با محصولات گوناگون قرار می‌گیرد.

هدف از روتین پوستی، مراقبت منظم و متناسب با نیاز پوست است. این برنامه می‌تواند در پاکسازی، حفظ رطوبت و پیشگیری از بخشی از آسیب‌های محیطی نقش داشته باشد.

برنامه مراقبت پوست باید ساده، قابل تداوم و متناسب با شرایط فرد باشد. تعداد بیشتر محصولات لزوماً به معنی نتیجه بهتر نیست و استفاده هم‌زمان از چند ماده فعال ممکن است باعث تحریک شود.

مراحل روتین پوستی صبح؛ از شوینده تا ضدآفتاب

روتین صبح با هدف آماده‌سازی پوست برای فعالیت روزانه و محافظت در برابر عوامل محیطی انجام می‌شود. ترتیب و تعداد مراحل به نوع پوست و محصولاتی که استفاده می‌کنید بستگی دارد.

مراحل روتین پوستی شب؛ پاکسازی و مراقبت هدفمند

در روتین شب، پاک‌کردن آلودگی، آرایش و ضدآفتاب روز اهمیت دارد. همچنین بعضی فرآورده‌های مراقبتی مانند رتینوئیدها یا لایه‌بردارها ممکن است مطابق دستور محصول در شب استفاده شوند.

۱. پاک‌کردن آرایش و ضدآفتاب

اگر از آرایش سنگین یا محصولات مقاوم به آب استفاده کرده‌اید، ممکن است پاک‌کننده آرایش یا پاکسازی دو مرحله‌ای لازم باشد.

۲. شستشوی صورت

در صورت نیاز از شوینده بر پایه آب استفاده کنید و پوست را با حوله نرم و بدون مالش شدید خشک نمایید.

۳. محصول مراقبتی یا درمانی

در صورت وجود نیاز مشخص می‌توانید از یک محصول مانند سرم آبرسان، فرآورده مراقبت از لک یا درمان تجویزی استفاده کنید. ترتیب و شرایط آن تابع نوع ماده و توصیه سازنده یا پزشک است.

۴. مرطوب‌کننده

در پایان، مرطوب‌کننده سازگار با پوست استفاده کنید. در بعضی برنامه‌ها ممکن است مرطوب‌کننده قبل و بعد از محصول فعال برای کاهش تحریک استفاده شود؛ بنابراین ترتیب واحدی برای تمام ترکیبات وجود ندارد.

پاکسازی دو مرحله‌ای پوست (Double Cleansing) چیست؟

پاکسازی دو مرحله‌ای روشی است که در آن ابتدا از پاک‌کننده مناسب برای حل‌کردن و جداکردن آرایش یا ضدآفتاب و سپس در صورت نیاز از شوینده بر پایه آب استفاده می‌شود.

در مرحله اول می‌توان از پاک‌کننده روغنی، بالم پاک‌کننده یا میسلار واتر سازگار با پوست استفاده کرد. مرحله دوم معمولاً با ژل یا فوم شستشوی ملایم انجام می‌شود.

این روش برای همه افراد و تمام شب‌ها ضروری نیست. اگر از آرایش سنگین یا ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده نمی‌کنید و شوینده معمولی به‌خوبی پوست را پاک می‌کند، ممکن است یک مرحله پاکسازی کافی باشد.

آیا شستشوی بیش‌ازحد به پوست آسیب می‌زند؟

شستشوی بسیار مکرر، استفاده از آب داغ یا شوینده نامناسب ممکن است چربی‌های محافظ سطح پوست را بیش‌ازحد کاهش دهد و باعث احساس کشیدگی و تحریک شود.

در بیشتر شرایط، شستشوی ملایم حداکثر دو بار در روز و پس از تعریق قابل توجه برای مراقبت روزانه کافی است؛ البته برنامه دقیق به نوع پوست و شرایط فرد بستگی دارد.

تونر چیست و آیا در روتین پوستی ضروری است؟

تونر صورت محصولی مایع است که پس از پاکسازی و بسته به ترکیبات خود می‌تواند نقش آبرسان، آرام‌بخش یا لایه‌بردار داشته باشد.

برخی تونرها حاوی ترکیباتی مانند گلیسرین و هیالورونیک اسید هستند؛ درحالی‌که بعضی دیگر از اسیدهای لایه‌بردار استفاده می‌کنند.

این تصور که همه افراد برای تنظیم pH پوست به تونر نیاز دارند، دقیق نیست. بسیاری از شوینده‌های امروزی با توجه به سازگاری پوستی فرموله می‌شوند و تونر مرحله اجباری روتین نیست.

اگر تونر حاوی اسیدهای لایه‌بردار است، باید آن را یک محصول فعال در نظر گرفت و دفعات مصرف را با دقت تنظیم کرد.

سرم پوستی چیست و کدام ترکیبات را انتخاب کنیم؟

سرم‌ها فرآورده‌هایی با بافت‌ها و فرمولاسیون‌های متفاوت هستند که معمولاً برای هدف مراقبتی مشخصی مانند آبرسانی، مراقبت از ظاهر لک یا بهبود ظاهر بافت پوست استفاده می‌شوند.

این تصور که همه سرم‌ها غلظت بالاتر یا اثر سریع‌تری نسبت به کرم‌ها دارند صحیح نیست؛ عملکرد محصول به ترکیبات و فرمولاسیون واقعی آن بستگی دارد.

لایه‌برداری پوست؛ چند بار در هفته مناسب است؟

لایه‌برداری با هدف حذف یا تسهیل جداشدن سلول‌های سطحی پوست انجام می‌شود. روش‌های مختلفی از جمله لایه‌برداری فیزیکی و شیمیایی وجود دارند.

در لایه‌برداری شیمیایی، ترکیباتی مانند AHA و BHA به کار می‌روند. در روش فیزیکی نیز بعضی اسکراب‌ها از ذرات یا ابزارهای سایشی استفاده می‌کنند.

هیچ برنامه ثابت دو یا سه بار در هفته برای تمام افراد مناسب نیست. دفعات استفاده به نوع محصول، غلظت، حساسیت پوست و سایر مواد فعال روتین بستگی دارد.

آیا لایه‌بردار شب باید صبح با شوینده پاک شود؟

این موضوع به نوع محصول بستگی دارد. بعضی فرآورده‌ها شستنی هستند و بعضی به‌صورت ماندگار روی پوست استفاده می‌شوند.

برای محصول ماندگار، الزام عمومی به شستشوی مجدد صبحگاهی با شوینده وجود ندارد. باید دستور تولیدکننده و تحمل پوست ملاک باشد.

کرم دور چشم؛ ضروری یا اختیاری؟

پوست اطراف چشم نسبتاً ظریف است و ممکن است نسبت به بعضی ترکیبات واکنش بیشتری نشان دهد.

کرم دور چشم می‌تواند برای افرادی که نیاز مشخصی مانند خشکی این ناحیه دارند مناسب باشد، اما برای همه افراد یک مرحله ضروری نیست. بعضی مرطوب‌کننده‌های ملایم نیز در صورت مناسب‌بودن برای این ناحیه قابل استفاده هستند.

هنگام مصرف از مالش شدید خودداری کنید و محصول را مطابق دستور و با فاصله ایمن از چشم به کار ببرید.

میلیا یا برجستگی‌های سفید کوچک اطراف چشم علت‌های متفاوتی دارد. استفاده خودسرانه از رتینول نزدیک چشم برای درمان آن توصیه عمومی مناسبی نیست و در موارد مقاوم، ارزیابی متخصص پوست منطقی‌تر است.

انتخاب مرطوب‌کننده مناسب در روتین پوستی

مرطوب‌کننده یکی از مهم‌ترین مراحل مراقبت پوست است؛ زیرا به حفظ آب و کاهش خشکی سطح پوست کمک می‌کند.

فرمول مرطوب‌کننده ممکن است دارای مواد جاذب رطوبت مانند گلیسرین و هیالورونیک اسید، ترکیبات نرم‌کننده و مواد کاهش‌دهنده تبخیر آب باشد.

مرطوب‌کننده برای پوست خشک

افراد دارای پوست خشک ممکن است به کرم‌های غنی‌تر و ترکیباتی مانند سرامیدها و مواد نرم‌کننده نیاز داشته باشند. استفاده روی پوست کمی مرطوب می‌تواند کمک‌کننده باشد.

مرطوب‌کننده برای پوست چرب

پوست چرب نیز به مراقبت رطوبتی نیاز دارد. معمولاً بافت سبک و محصولی که احساس سنگینی ایجاد نکند، برای بسیاری از افراد انتخاب مطلوب‌تری است.

تفاوت کرم روز و کرم شب

کرم‌های روز و شب ممکن است از نظر بافت و ترکیبات فعال متفاوت باشند؛ اما این نام‌گذاری به‌تنهایی به معنی ضرورت خرید دو کرم جداگانه نیست.

اگر یک مرطوب‌کننده مناسب با پوست سازگار است، ممکن است در هر دو زمان قابل استفاده باشد. فرآورده‌هایی که حاوی مواد فعال خاص هستند باید مطابق دستور مصرف شوند.

ضدآفتاب در روتین پوستی؛ مهم‌ترین مرحله مراقبت روزانه

محافظت در برابر پرتو فرابنفش یکی از مؤثرترین اقدامات برای کاهش آفتاب‌سوختگی و آسیب تجمعی ناشی از نور خورشید است.

برای استفاده روزانه، ضدآفتاب با محافظت گسترده در برابر UVA و UVB و SPF حداقل ۳۰ توصیه می‌شود. در صورت فعالیت بیرونی یا تعریق، مقاومت در برابر آب نیز اهمیت دارد.

چه مقدار ضدآفتاب استفاده کنیم؟

مقدار محصول باید برای پوشاندن تمام بخش‌های در معرض نور کافی باشد. روش دو انگشت می‌تواند یک راهنمای تقریبی باشد، اما مقدار واقعی به مساحت پوست، شکل محصول و اندازه خروجی تیوب بستگی دارد.

در آزمون استاندارد SPF، ضدآفتاب با مقدار ۲ میلی‌گرم در هر سانتی‌متر مربع ارزیابی می‌شود. استفاده ناکافی می‌تواند محافظت واقعی را کاهش دهد.

ضدآفتاب را چند ساعت یک‌بار تمدید کنیم؟

در مواجهه مداوم با فضای باز، معمولاً تجدید ضدآفتاب هر دو ساعت و همچنین پس از شنا یا تعریق قابل توجه توصیه می‌شود.

سایه، پوشش مناسب و محدودکردن مواجهه با آفتاب شدید نیز بخش مهمی از محافظت هستند.

روتین پوستی مناسب انواع پوست؛ چرب، خشک، مختلط و حساس

یک برنامه واحد برای همه پوست‌ها وجود ندارد. نوع پوست و مشکلات فعلی آن باید در کنار یکدیگر بررسی شوند؛ زیرا برای مثال پوست چرب نیز ممکن است کم‌آب باشد.

جدول ترتیب صحیح استفاده از محصولات روتین پوستی

جدول زیر یک الگوی عمومی برای روتین روزانه است. ترتیب مصرف داروها و محصولات فعال باید مطابق دستور اختصاصی آن‌ها باشد.

آیا همیشه باید محصول رقیق‌تر را زودتر استفاده کنیم؟

استفاده از محصولات سبک‌تر پیش از کرم‌های غلیظ‌تر می‌تواند یک راهنمای عمومی باشد، اما قانون قطعی برای همه فرمولاسیون‌ها نیست.

داروهای پوستی، ضدآفتاب و بعضی فرآورده‌های خاص ممکن است دستور ترتیب مصرف اختصاصی داشته باشند که باید در اولویت قرار گیرد.

ماسک صورت، روغن صورت و محصولات مکمل در روتین

ماسک صورت، روغن‌های مراقبتی و محصولات تخصصی ضدجوش ممکن است براساس نیاز فرد به روتین اضافه شوند، اما هیچ‌کدام برای تمام افراد ضروری نیستند.

ماسک صورت

ماسک‌های آبرسان یا پاک‌کننده می‌توانند به‌عنوان محصول مکمل استفاده شوند. بااین‌حال، دفعات مصرف ثابت برای همه پوست‌ها وجود ندارد و باید مطابق دستور محصول و تحمل پوست باشد.

روغن صورت

برخی روغن‌های مناسب پوست به نرم‌شدن و کاهش احساس خشکی کمک می‌کنند. اما روغن‌ها جایگزین تمام ترکیبات آبرسان نیستند و بعضی فرمول‌ها ممکن است برای پوست مستعد جوش مناسب نباشند.

محصولات ضدجوش

فرآورده‌های ضدجوش باید مطابق نوع آکنه و دستور مصرف استفاده شوند. آکنه شدید، دردناک یا همراه با اسکار ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشد.

۱۰ اشتباه رایج در روتین پوستی

چگونه محصولات مناسب روتین پوستی را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب محصول مناسب، ابتدا نوع پوست و هدف مراقبتی خود را مشخص کنید. گاهی یک شوینده ملایم و مرطوب‌کننده سازگار ارزش بیشتری از چند سرم تخصصی دارند.

در برندهایی مانند ویتالیر، خانواده‌های متفاوتی برای نیازهای مختلف پوست معرفی شده‌اند؛ از جمله اکتی ویت برای پوست چرب، سنسی ویت برای پوست حساس و هیدراویت برای نیازهای مرتبط با خشکی پوست.

البته قرارگرفتن محصول در یک سری به معنی سازگاری قطعی آن با همه افراد آن گروه نیست. ترکیبات و شرایط مصرف هر فرآورده باید بررسی شوند.

سؤالات متداول درباره روتین پوستی

منابع علمی و مطالعه بیشتر

برای آشنایی با اصول مراقبت پوست و ترتیب استفاده از محصولات، می‌توانید راهنماهای آکادمی متخصصان پوست آمریکا را مطالعه کنید:

• ترتیب استفاده از محصولات مراقبت پوستی
• روتین مراقبت پوست با بودجه مناسب
• راهنمای انتخاب ضدآفتاب مناسب

این مقاله با هدف آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.

جمع‌بندی؛ بهترین روتین پوستی کدام است؟

بهترین روتین پوستی، برنامه‌ای است که با نوع پوست و نیاز واقعی فرد متناسب باشد و بتوان آن را به‌طور منظم ادامه داد.

در بیشتر موارد، پاکسازی ملایم، مرطوب‌کننده و ضدآفتاب نقطه شروع مناسبی هستند. تونر، سرم، کرم دور چشم، لایه‌بردار و ماسک صورت را می‌توان براساس نیاز و تحمل پوست به روتین اضافه کرد.

پیش از اضافه‌کردن چند محصول فعال، بهتر است اثر و سازگاری هر فرآورده به‌صورت جداگانه بررسی شود. استمرار، انتخاب دقیق و محافظت در برابر آفتاب از مهم‌ترین بخش‌های مراقبت روزانه پوست هستند.

در مجله درماکده می‌توانید با اصول مراقبت از پوست و ویژگی‌های محصولات مختلف آشنا شوید تا انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.