مراقبت از ناخن؛ ۱۵ راهکار برای داشتن ناخن‌های سالم و محکم

راهنمای تخصصی مراقبت ناخن | درماکده

مراقبت از ناخن؛ راهنمای داشتن ناخن‌های سالم، محکم و زیبا

مراقبت از ناخن تنها به زیبایی دست‌ها و استفاده از لاک محدود نمی‌شود. ناخن‌ها از ساختارهای مهم محافظتی انگشتان دست و پا هستند و سلامت آن‌ها می‌تواند تحت تأثیر تغذیه، تماس مکرر با آب، مواد شوینده، ضربه، بیماری‌های پوستی و روش‌های آرایشی مانند ژلیش و کاشت قرار بگیرد.

شکنندگی، لایه‌لایه‌شدن، تغییر رنگ، ایجاد شیار و جداشدن ناخن از بستر از مشکلاتی هستند که برخی افراد تجربه می‌کنند. این تغییرات همیشه نشانه کمبود ویتامین نیستند و گاهی به مراقبت نامناسب یا یک بیماری زمینه‌ای مربوط می‌شوند.

برای داشتن ناخن‌های سالم، رعایت بهداشت، کوتاه‌کردن صحیح، محافظت از کوتیکول، استفاده از مرطوب‌کننده و کاهش تماس با مواد تحریک‌کننده اهمیت دارد. تغذیه متعادل نیز در رشد طبیعی ناخن نقش دارد.

در این راهنمای تخصصی مجله درماکده، با ۱۵ روش کاربردی مراقبت از ناخن، دلایل شکنندگی، تغذیه و ویتامین‌های مرتبط، اصول مراقبت پس از کاشت و ژلیش و نشانه‌های بیماری ناخن آشنا می‌شوید.

ساختار ناخن؛ ناخن سالم چگونه رشد می‌کند؟

ناخن عمدتاً از پروتئینی به نام کراتین تشکیل شده است. بخش قابل مشاهده ناخن، صفحه ناخن نام دارد و رشد آن از ناحیه ماتریکس ناخن آغاز می‌شود.

بستر ناخن در زیر صفحه قرار دارد و کوتیکول و چین‌های اطراف آن در محافظت از ناحیه رشد ناخن در برابر ورود عوامل آسیب‌رسان نقش دارند.

ناخن‌های دست به‌طور متوسط حدود سه میلی‌متر در ماه رشد می‌کنند؛ اما سرعت رشد میان افراد متفاوت است. رشد کامل یک ناخن دست معمولاً چند ماه و رشد مجدد کامل ناخن پا زمان بیشتری نیاز دارد.

ویژگی‌های عمومی ناخن سالم

ناخن سالم معمولاً سطح نسبتاً یکنواخت و صفحه‌ای محکم و انعطاف‌پذیر دارد و به بستر ناخن متصل است. وجود برخی خطوط طولی ظریف، به‌ویژه با افزایش سن، الزاماً نشانه بیماری نیست.

بااین‌حال، تغییرات ناگهانی شکل، رنگ یا ضخامت، درد یا جداشدن ناخن از بستر باید بررسی شوند.

۱۵ روش کاربردی برای مراقبت از ناخن و جلوگیری از شکنندگی

بسیاری از آسیب‌های ناخن با تغییر چند عادت روزمره قابل کاهش هستند. توصیه‌های زیر به حفظ سلامت ناخن دست و پا کمک می‌کنند.

علت شکنندگی و لایه‌لایه‌شدن ناخن چیست؟

ناخن شکننده ممکن است به‌آسانی ترک بخورد، لایه‌لایه شود یا هنگام فعالیت روزانه بشکند. در بسیاری از افراد، تماس مکرر با آب، مواد پاک‌کننده، آسیب مکانیکی و فرایندهای آرایشی از عوامل مؤثر هستند.

در برخی موارد نیز بیماری‌های پوستی، مشکلات تیروئید، کمبود آهن یا شرایط زمینه‌ای دیگر ممکن است نقش داشته باشند. به همین دلیل، همه موارد شکنندگی را نباید به کمبود ویتامین نسبت داد.

برای تقویت ناخن چه بخوریم؟ ویتامین‌ها و مواد مغذی مهم

تغذیه مناسب برای رشد طبیعی ناخن ضروری است؛ اما دریافت مقدار بیشتر یک ویتامین در فردی که کمبود ندارد، لزوماً ناخن را محکم‌تر نمی‌کند.

یک رژیم غذایی متنوع که نیاز بدن را به انرژی، پروتئین و ریزمغذی‌ها تأمین کند، معمولاً نقطه شروع مناسب‌تری از مصرف هم‌زمان چند مکمل تبلیغ‌شده برای مو و ناخن است.

آیا نوشیدن آب باعث تقویت مستقیم ناخن می‌شود؟

دریافت آب کافی برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است؛ اما نوشیدن بیش‌ازنیاز آب اثر اثبات‌شده‌ای در افزایش استحکام ناخن ندارد. برای کاهش خشکی سطح ناخن و پوست اطراف آن، مراقبت موضعی و مرطوب‌کننده اهمیت دارند.

آیا قرص بیوتین برای تقویت ناخن مفید است؟

بیوتین یا ویتامین B7 از ویتامین‌های گروه B است که در متابولیسم مواد مغذی نقش دارد. کمبود واقعی بیوتین ممکن است با مشکلات پوست، مو و ناخن همراه باشد، اما این کمبود در افراد سالم نسبتاً نادر است.

بعضی مطالعات کوچک بهبود استحکام ناخن‌های شکننده را پس از مصرف بیوتین گزارش کرده‌اند؛ بااین‌حال، شواهد فعلی برای توصیه عمومی مکمل بیوتین به همه افراد کافی نیست.

مراقبت از ناخن بعد از کاشت و ژلیش

کاشت ناخن و لاک ژل می‌توانند ظاهر ناخن را تغییر دهند؛ اما آماده‌سازی نامناسب، سوهان‌کشی شدید، ریموو غیراصولی و حساسیت به بعضی مواد ممکن است باعث آسیب ناخن یا پوست اطراف آن شوند.

آیا ناخن بعد از کاشت نیاز به استراحت دارد؟

ناخن برای «نفس‌کشیدن» نیازی به برداشتن لاک ندارد. هدف از فاصله‌دادن میان دفعات کاشت و ژلیش، کاهش آسیب مکانیکی و شیمیایی و فراهم‌کردن فرصت رشد بخش‌های سالم‌تر ناخن است.

اگر ناخن دچار شکنندگی، لایه‌لایه‌شدن یا درد شده است، بهتر است تا زمان ارزیابی و بهبود، از فرایندهای آرایشی تکراری خودداری کنید.

روش کاهش آسیب هنگام ریموو ژلیش

• لاک ژل را با ناخن یا ابزار تیز از صفحه جدا نکنید.
• برای پاک‌کردن محصول از روش توصیه‌شده سازنده استفاده کنید.
• تماس حلال با پوست اطراف ناخن را تا حد امکان محدود نمایید.
• پس از پاک‌کردن لاک، پوست و ناخن را مرطوب کنید.
• در صورت درد، تورم یا جداشدن ناخن، ادامه فرایند را متوقف کنید.

نور دستگاه ژلیش و محافظت از پوست دست

بعضی دستگاه‌های خشک‌کن لاک ژل، حتی مدل‌های موسوم به LED، از پرتو فرابنفش استفاده می‌کنند. برای کاهش مواجهه پوست دست، می‌توان از دستکش محافظ مناسب یا ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ مطابق توصیه متخصصان پوست استفاده کرد.

مراقبت از کوتیکول و پوست اطراف ناخن

کوتیکول از ناحیه اتصال صفحه ناخن و پوست محافظت می‌کند. بریدن یا کندن آن ممکن است مسیر ورود عوامل عفونت‌زا را فراهم کند.

برای مراقبت روزانه، پس از شستشوی دست‌ها از کرم مرطوب‌کننده استفاده کنید و در صورت خشکی شدید، مقدار کمی وازلین یا محصول نرم‌کننده سازگار به اطراف ناخن بزنید.

وجود پوست اضافه یا زائده کنار ناخن را با کشیدن و کندن برطرف نکنید؛ زیرا ممکن است باعث ایجاد زخم شود.

مراقبت از ناخن پا و جلوگیری از مشکلات شایع

ناخن پا به دلیل تماس مداوم با کفش، تعریق، فشار مکانیکی و محیط‌های مرطوب ممکن است در معرض آسیب یا عفونت قرار بگیرد.

برای مراقبت از ناخن پا، پس از حمام یا ورزش پاها را خشک کنید، جوراب تمیز بپوشید و از کفش‌هایی که به انگشتان فشار وارد می‌کنند اجتناب نمایید.

ناخن پا را تقریباً مستقیم کوتاه کنید و گوشه‌های آن را بیش‌ازحد عمیق نگیرید تا احتمال فرو رفتن لبه ناخن در پوست کاهش یابد.

در صورت ابتلا به دیابت، اختلال گردش خون یا کاهش حس پا، برای مشکلات ناخن و مراقبت تخصصی پا زودتر به پزشک مراجعه کنید و از اقدامات تهاجمی خودسرانه پرهیز نمایید.

علائم قارچ ناخن و عفونت اطراف ناخن چیست؟

عفونت قارچی ناخن ممکن است با ضخیم‌شدن، تغییر رنگ به سفید یا زرد، شکنندگی و خردشدن لبه ناخن همراه باشد. ناخن پا بیشتر درگیر می‌شود، اما ناخن دست نیز ممکن است مبتلا شود.

بااین‌حال، تغییر رنگ و ضخامت ناخن همیشه به معنی قارچ نیست. ضربه، بیماری‌های پوستی و بعضی مشکلات دیگر می‌توانند ظاهری مشابه ایجاد کنند.

التهاب اطراف ناخن یا پارونیشیا

قرمزی، تورم، درد، گرمی یا ترشح در اطراف ناخن ممکن است نشانه التهاب یا عفونت باشد. کندن کوتیکول، زخم و تماس طولانی با رطوبت می‌توانند از عوامل زمینه‌ساز باشند.

لکه سفید، زردشدن و تغییر رنگ ناخن نشانه چیست؟

تغییر رنگ ناخن دلایل متنوعی دارد و تنها با مشاهده ظاهر نمی‌توان علت قطعی را تشخیص داد.

لکه‌های سفید کوچک ناخن را نباید به‌طور خودکار ناشی از کمبود کلسیم یا روی دانست. همچنین نوار تیره جدید یا در حال گسترش، به‌ویژه در یک ناخن، نیازمند بررسی متخصص پوست است.

بهترین کرم و روغن برای مراقبت از ناخن چه ویژگی‌هایی دارد؟

محصولات مرطوب‌کننده دست و ناخن برای کاهش خشکی پوست اطراف ناخن و کمک به حفظ انعطاف‌پذیری آن استفاده می‌شوند.

در انتخاب کرم، وجود مواد مرطوب‌کننده مانند گلیسرین، دکسپانتنول یا ترکیبات نرم‌کننده می‌تواند مفید باشد. وازلین و بعضی روغن‌های مناسب نیز در کاهش تبخیر رطوبت سطحی کاربرد دارند.

کرم یا روغن به‌تنهایی درمان عفونت قارچی، بیماری ماتریکس یا تمام انواع شکنندگی ناخن نیست.

آیا کرم دست و ناخن بتیس مناسب است؟

کرم‌های مراقبت دست و ناخن، از جمله محصولات معرفی‌شده برند بتیس، را می‌توان براساس فهرست ترکیبات، بافت، میزان مرطوب‌کنندگی و سازگاری با پوست بررسی کرد.

برای ادعای افزایش سرعت رشد ناخن یا ترمیم قطعی آسیب پس از کاشت، شواهد اختصاصی محصول لازم است. نقش اصلی یک کرم مرطوب‌کننده، کمک به مراقبت از پوست و کاهش خشکی است.

برنامه ساده روزانه و هفتگی مراقبت از ناخن

برای داشتن ناخن‌های سالم به روتین پیچیده یا پرهزینه نیاز ندارید. رعایت چند عادت ثابت می‌تواند به کاهش آسیب‌های رایج کمک کند.

سؤالات متداول درباره مراقبت و تقویت ناخن

منابع علمی مقاله

• آکادمی پوست آمریکا؛ توصیه‌های مراقبت از ناخن سالم
• آکادمی پوست آمریکا؛ مراقبت پس از ژلیش
• مؤسسه ملی سلامت آمریکا؛ بیوتین و مکمل‌ها
• NHS؛ عفونت قارچی ناخن

این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه یا درمان پزشکی مشکلات ناخن نیست.

جمع‌بندی؛ برای داشتن ناخن‌های سالم چه کنیم؟

مراقبت صحیح از ناخن بر سه اصل استوار است: محافظت از ناخن در برابر آسیب، حفظ رطوبت پوست اطراف و تأمین نیازهای تغذیه‌ای بدن.

کوتاه‌کردن صحیح، استفاده از دستکش هنگام نظافت، مرطوب‌کردن کوتیکول، رعایت بهداشت ابزار مانیکور و کاهش آسیب ناشی از کاشت و ژلیش از مهم‌ترین اقدامات روزمره هستند.

در صورت شکنندگی شدید، تغییر رنگ پایدار، درد یا التهاب، بهتر است به‌جای اتکا به مکمل‌ها و محصولات تبلیغاتی، علت اصلی توسط متخصص پوست بررسی شود.

در مجله درماکده می‌توانید راهنماهای بیشتری درباره مراقبت از پوست، مو و ناخن مطالعه کنید و با انتخاب آگاهانه محصولات، برنامه مراقبتی مناسب‌تری داشته باشید.